Uniwersytet Wrocławski

Instytut Socjologii

A Ustaw małą czcionkęA+ Ustaw średnią czcionkęA++ Ustaw dużą czcionkę Zmień kontrast
wybierz język: EN
Przejdź do wyszukiwarki

Znajdujesz się w: Strona główna > Instytut > Struktura > Zakłady i pracownie > Zakład Socjologii Grup Dyspozycyjnych

Zakład Socjologii Grup Dyspozycyjnych

Pracownicy

Doktoranci

Historia zakładu

Zakład Socjologii Grup Dyspozycyjnych posiada interesującą historię w badaniu instytucjonalnych struktur odpowiedzialnych za stanowienie bezpieczeństwa publicznego. Od 2009 roku stał się jednostką badawczą podejmującą nowatorski obszar zagadnień bezpieczeństwa publicznego powiązany z wyodrębnieniem socjologii grup dyspozycyjnych. Wypracowane podejście badawcze umożliwia eksplorację ról, pozycji, organizacji struktur oraz skuteczności zawodowej formacji systemu bezpieczeństwa państwa określanych mianem „grup dyspozycyjnych”. Zaangażowani w owe podejście naukowe socjologowie dostrzegają nieuchronne zmiany w tej sferze organizacji społecznej. Dookreślili oni konieczność takiej kreacji kultury bezpieczeństwa państwa w zinstytucjonalizowanych formach, aby zapewniać optymalny poziom bezpieczeństwa jego członkom w coraz to bardziej rozwiniętych cywilizacyjnie systemach społecznych.

Początków tych rozważań naukowych doszukujemy się w twórczości prof. Zdzisława Zagórskiego, który wprowadza terminologię 'grup dyspozycyjno-mundurowych'1. Jako koryfeusz owego podejścia badawczego wskazał, iż grupy te w sposób zasadniczy kształtują współczesne społeczeństwa i ich stan bezpieczeństwa. Jego kontynuatorem pozostaje Jan Maciejewski utrwalający i rozwijający dorobek socjologii grup dyspozycyjnych w książce Grupy dyspozycyjne. Analiza socjologiczna (2012 oraz wydanie rozszerzone z 2014 roku), dostarczających założeń teoretycznych niezbędnych dla podejmowania analiz problematyki owych grup w systemie bezpieczeństwa państwa.

Powołany do istnienia Zakład Socjologii Grup Dyspozycyjnych Uniwersytetu Wrocławskiego obrał za cel integrację naukowców z problematyki grup dyspozycyjnych w aktywnej eksploracji tegoż obszaru rzeczywistości (nie)bezpieczeństwa.

Główne kierunki badań

Tożsamość socjologii grup dyspozycyjnych określona została jako dyscyplina wiedzy naukowej "o zorganizowanych strukturach przygotowanych do szybkiego reagowania, które są tworzone w militarnych, paramilitarnych lub cywilnych systemach w celu wykonywania szczególnych funkcji związanych z zapobieganiem rozmaitym niebezpieczeństwom zagrażającym społecznościom lub społeczeństwu i zasobom danego kraju wraz z przezwyciężaniem tych niebezpieczeństw"2. Dlatego też socjologiczna refleksja nad fenomenem owej dyspozycyjności koncentruje się nad stanowieniem praktyk społecznych, nad stanowieniem bezpieczeństwa oraz przywracaniu porządku społecznego w obliczu ujawniania się coraz to nowych zagrożeń społecznych o podłożu konfliktogennym, ekologicznych czy technogennych. Bowiem zagrożenia pozostają immanentnym elementem struktur społecznych i ulegają zmianom wraz z coraz głębszą transformacją cywilizacyjną.

Badania naukowe w obszarze socjologii grup dyspozycyjnych odpowiadają na pytania praktycznego kształtowania dynamicznych relacji podmiotów stanowiących o zabezpieczaniu społecznej przestrzeni naszego życia. Przedmiotem interdyscyplinarnych badań są podmioty ustanawiane w strukturach administracyjnych tworzące odpowiednie siły wyposażone w stosowne środki, których nadrzędnym celem jest przeciwdziałanie prewencyjne, jak i interwencyjne w trybie alarmowym w odpowiedzi na destrukcyjne zakłócenia dla tkanki społecznej. Formacje te stanowią swoiste narzędzie czy instrument dominacji nad zagrożeniami, a czynią to podlegając swoistej dyscyplinie „dyspozycyjności” w systemie bezpieczeństwa na rzecz władzy. Owa dyspozycyjność w zakresie zadań w systemie bezpieczeństwa przeciwdziała destrukcyjnym siłom zagrożeń, destabilizującym struktury społeczne oraz stanowi znaczący kapitał społeczny rozpatrywany w kontekście zmienności natury zagrożeń.

Dorobek Zakładu Socjologii Grup Dyspozycyjnych:

Monografie:

Prace zbiorowe pod redakcją naukową:

Organizacja wydarzeń naukowych

  1. 2000: Socjologiczne aspekty bezpieczeństwa narodowego
  2. 2001: Nauczyciel andragog u progu XXI wieku
  3. 2001: Oficerowie Wojska Polskiego w okresie przemian społecznej struktury i wojska
  4. 2002: Zawód oficera Wojska Polskiego w toku transformacji
  5. 2003: Nauczyciel andragog na początku XXI wieku
  6. 2004: Bezpieczeństwo narodowe a grupy dyspozycyjne
  7. 2005: Grupy dyspozycyjne społeczeństwa polskiego
  8. 2005: Międzynarodowy zjazd European Association for Security w Zakopanym, prowadzenie sesji panelowej obejmującej problemy społeczne grup dyspozycyjnych w Polsce.
  9. 2006: Międzynarodowy zjazd European Association for Security we Wrocławiu, prowadzenie sesji panelowej obejmującej problemy społeczne kobiet w grupach dyspozycyjnych w Polsce.
  10. 2006: Kobiety w grupach dyspozycyjnych. Socjologiczna analiza roli kobiet w wojsku, policji, straży pożarnej, straży granicznej, służbie więziennej i służbie celnej
  11. 2006: Andragogika w ujęciu interdyscyplinarnym
  12. 2007: Oficerowie grup dyspozycyjnych w kontekście bezpieczeństwa narodowego
  13. 2007: Nauczyciel andragog we współczesnym społeczeństwie
  14. 2007: Międzynarodowe seminarium AOS (Słowacja) – Współczesne wyzwania dla bezpieczeństwa narodowego
  15. 2007: Zjazd Międzynarodowej Akademii Kształcenia im. J.A. Komeńskiego w Moskwie w Rosji – Problematyzacja socjologii grup dyspozycyjnych
  16. 2008: Szeregowcy grup dyspozycyjnych w aspekcie bezpieczeństwa narodowego
  17. 2009: Grupy dyspozycyjne w obliczu Wielkiej Zmiany. Kulturowe i społeczne aspekty grup dyspozycyjnych społeczeństwa w dobie procesów integracyjnych
  18. 2009: Społeczne aspekty zawodu wojskowego
  19. 2009: Tożsamość społeczna grup dyspozycyjnych
  20. 2010: Andragogika a grupy dyspozycyjne społeczeństwa
  21. 2010: Rekrutacja do grup dyspozycyjnych - socjologiczna analiza problemu
  22. 2011: Stratyfikacja grup dyspozycyjnych. Azymuty badawcze
  23. 2012: Metodologiczne problemy badań nad grupami dyspozycyjnymi.
  24. 2013: Współdziałanie grup dyspozycyjnych w militarnym, paramilitarnym i cywilnym systemie bezpieczeństwa państwa
  25. 2014: Grupy dyspozycyjne wobec zagrożeń bezpieczeństwa państwa.
  26. 2015: Grupy dyspozycyjne w systemie współpracy transgranicznej na rzecz bezpieczeństwa
  27. 2016: Zadania jednostek administracyjnych samorządu terytorialnego z wykorzystaniem potencjału grup dyspozycyjnych w przezwyciężaniu zagrożeń bezpieczeństwa publicznego
  28. 2017: Współpraca samorządu terytorialnego oraz grup dyspozycyjnych w zapewnianiu bezpieczeństwa społeczności lokalnych

Współpraca naukowa

1 Z. Zagórski, Grupy dyspozycyjno-mundurowe w toku transformacji. Struktura segmentacyjna a kondycja społeczeństwa Trzeciej Rzeczpospolitej [w:] Wojsko i inne grupy dyspozycyjne w perspektywie socjologicznej (2000) red. Z. Zagórski, T. Leczykiewicz, Zeszyty naukowe-Poglądy i doświadczenia. Wydanie specjalne, Wrocław: WSO im. T. Kościuszki, ss. 13-31.

2 Maciejewski J., Grupy dyspozycyjne. Analiza socjologiczna. Wydanie drugie rozszerzone, Wyd. UWr, Wrocław 2014, s. 56.