Uniwersytet Wrocławski

Instytut Socjologii

A Ustaw małą czcionkęA+ Ustaw średnią czcionkęA++ Ustaw dużą czcionkę Zmień kontrast
wybierz język: EN
Przejdź do wyszukiwarki

Znajdujesz się w: Strona główna > Instytut > Struktura > Zakłady i pracownie > Zakład Socjologii Pogranicza

Zakład Socjologii Pogranicza

Pracownicy

Doktoranci

Historia zakładu

Powstanie zakładu wyzwoliły przemiany polityczne lat dziewięćdziesiątych XX wieku w Europie środkowo-wschodniej. W wyniku tych przemian granice państwowe stały się bardziej otwarte i przepuszczalne, co skutkowało skokowym wzrostem podejmowanych podróży. Ich uczestnicy kierowali się zwykle na obszary pograniczy, gdzie ujawniły się nieznane wcześniej procesy i zjawiska biorące początek w żywiołowej wymianie ekonomicznej, ale sięgające swoimi konsekwencjami głębiej – do przemian w strukturze społecznej i kulturze. Zakład Socjologii Pogranicza powstał w 1997 r. na wniosek dra hab. Zbigniewa Kurcza, który już od 1990 r. prowadził badania własne na pograniczu polsko-niemieckim, co dokumentuje pionierska publikacja zamieszczona w "Przeglądzie Zachodnim" w 1991 roku. W chwili powstania w skład Zakładu weszli: dr Elżbieta Baczyńska, dr Jan Kurek, dr Irena Szlachcic. Dr E. Baczyńska podjęła problematykę patologii na pograniczach, dr J.Kurek kwestię kultu religijnego na pograniczu, dr I. Szlachcic badała tożsamość mieszkańców pogranicza czesko-niemiecko-polskiego w wymiarze międzygeneracyjnym. Kolejni pracownicy byli zatrudniani wraz z uzyskaniem stopnia doktora i rekrutowali się spośród seminarzystów profesora Zbigniewa Kurcza, dr Julita Makaro (od 2003 r.), dr Marcin Dębicki (od 2008 r.), dr Kamilla Dolińska (od 2008 r.), dr Natalia Niedżwiecka-Iwańczak (od 2008 r.). W 2016 r. pracę w Zakładzie podjęła dr Elżbieta Opiłowska, która jako adiunkt w Centrum Studiów Niemcoznawczych i Europejskich im. Willy Brandta przez wiele lat współpracowała z profesorem Z. Kurczem a z czasem z innymi członkami zespołu. W 2014 wystąpiła ona z projektem powołania Ośrodka Badań Regionalnych i Obszarów Pogranicza, co stało sie faktem i obecnie pracownicy Zakładu Socjologii Pogranicza stanowią zarazem kadrę naukowo-badawczą dla tego ośrodka. Pracownicy Zakładu byli nagradzani za działalność naukowo-badawczą dokumentowaną publikacjami, profesor Z. Kurcz - Nagroda Ministra Edukacji i Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dr hab. J. Makaro – Nagroda im. Stanisława Ossowskiego przyznawana przez Polskie Towarzystwo Socjologiczne, dr N. Niedźwiecka-Iwańczak – Nagroda im. Piotra Dobrowolskiego przyznawana przez Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych.

Główne kierunki badań

Kierunki badań Zakładu Socjologii Pogranicza dotyczą kilku obszarów zainteresowań, przy czym punkt wyjścia stanowią pogranicza państwowo- narodowe i kwestie etniczne.

Po pierwsze , o podejmowaniu badań decydują procesy globalizacji i integracji oraz ich konsekwencje w postaci konkretnych przemian społeczno-gospodarczych na wybranych pograniczach. Przykładem mogą być zrealizowane projekty w sprawie wpływu bezwizowego ruchu sąsiadów czy zniesienia kontroli granicznych na sytuację pogranicza i jego mieszkańców.

Po drugie, na kierunki badań orientuje dążenie do syntezy, porównań, poszukiwania zasad i prawidłowości regulujących życie na pograniczach. Tu przykładem są badania zmierzające do porównania miast pogranicza a także pogranicza zachodniego w ogóle z innymi pograniczami Polski.

Po trzecie, kierunki badań wyznacza refleksja nad samym pograniczem, jego ewoluowaniem w stronę transgranicza, relacje w sąsiedztwie kultur i narodów. Ten kierunek badań ilustrują prace poświecone pojmowaniu pogranicza, jego administracyjnemu i społecznemu wymiarowi oraz poznaniu relacji między narodowymi sąsiadami.

Po czwarte, wysiłki badawcze są zorientowane na odkrywanie i kształtowanie nowej subdyscypliny – socjologii pogranicza. W tym przypadku następuje orientacja na przedmiot zainteresowań i miejsce socjologii pogranicza wśród innych socjologii szczegółowych. Patrząc dosłownie na kierunki badań Zakładu Socjologii Pogranicza podkreślić należy, że dotyczą one głównie pograniczy z Niemcami i Czechami, choć w dorobku Zakładu są tez prace poświecone pograniczom z Litwą, Ukrainą i Słowacją.

Poza tym realizowane są badania w zakresie : mniejszości narodowe i etniczne, polskie sąsiedztwa narodowe, wielokulturowość i transnarodowość. Znaczny dorobek w wymienionych zakresach dokumentują publikacje zgłoszone w ramach autocharakterystyki na stronie Instytutu Socjpologii.

Organizacja wydarzeń naukowych

Współpraca naukowa

Zakład Socjologii Pogranicza podejmował współpracę z licznymi ośrodkami krajowymi i zagranicznymi dla których badanie pograniczy stanowiło ważny element naukowej tożsamości. Współpraca nie przyjmowała zinstytucjonalizowanego charakteru na podstawie oficjalnie zawieranych umów, ale była realizowana w praktycznych działaniach: udział w seminariach i warsztatach, zorientowane na podjęcie wskazanych tematów ,uczestnictwo w konferencjach organizowanych przez partnera, wspólny udział w grupach tematycznych na ogólnopolskich zjazdach socjologicznych, prowadzenie badań w ramach wspólnych projektów, przygotowanie publikacji uwzględniających specyficzne obszary zainteresowań stron współpracy. O kierunkach, charakterze i zakresie współpracy decydowały realizowane projekty badawcze oraz badania własne pracowników . Partnerzy współpracy: Uniwersytet w Białymstoku, Uniwersytet w Getyndze, Czeska Akademia Nauk z siedzibą w Usti nad Łabą, Uniwersytet Zielonogórski, Uniwersytet w Lipsku, Instytut Infrastruktury Kulturalnej Saksonii z siedzibą w Goerlitz, Instytut Zachodni w Poznaniu, Uniwersytet Szczeciński, UMCS z Lublina, Europejski Uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad Odrą, Uniwersytet Rzeszowski, Instytut Zachodni w Poznaniu, Polskie Towarzystwo Socjologiczne- Odziałwe Wrocławiu, Europejski Uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad Odrą, Wyższa Szkoła Techniki, Gospodarki i Nauk Społecznych Gorlitz-Zittau, Uniwersytet Południowej Danii w Sønderborg, Sekcja Socjologii Etniczności Polskiego Towarzystwa Socjologicznego.